5 PAZARTESİ ŞARKISI

Biz çöp tenekesindeki çiçekleriz
İnsan makinasındaki zehiriz
İstikbal biziz
Sizin istikbaliniz..

"Sex Pistols"

Punk, 1976'da bir enerji, öfke ve slogan patlaması olarak başlamış, ama ideolojik olarak hippilerden bile daha muğlak bir tutuma saplanmıştı. Punk'çıların neye karşı oldukları belliydi: Punk zengin salonlarında boy gösteren, kamyonlar dolusu insanın kendilerine hizmet ettiği ve bir albüm yapmak için aylarca bir araya gelmeyi bekleyen "süper topluluklara" karşı bir tepkiydi. Ölümlüler, özellikle de ekonomik bunalımdan etkilenen ölümlüler bu tip toplumlara yabancılaşmışlardı. Punk, basit bir çözüm yolu sunuyordu: "Bir gitar kap ve kendini ifade et."

Bugün 5 Pazartesi Şarkımızın teması punk. Müzik tarihinden kitleleri derinden etkilemiş önemli beş punk şarkısı. Bir bilgenin dediği gibi; "Müzik uzgörüdür. Toplumun diğer kesimlerinin ilerisindedir. Çünkü ihtimaller yelpazesini maddi gerçeklikten çok daha hızlı keşfeder. Gündelik olanı aşar, geleceği haber verir. Bu nedenle müzisyenler, resmen kabul edildiğinden daha tehlikeli, rahatsız edici, ihtilalcidir."

Mutlu Pazartesiler ve kalp kırmadan, can yakmadan iyi bayramlar...

The Clash - London Calling

Punk şayet bir koşuysa ilk yüz metresini Sex Pistols geri kalan dörtyüz metre engelli mesafeyide The Clash koşmuştur. 1977 punk kuşağında ortaya çıkan The Clash ismini gerillalar ve hükümet güçleri arasında vuku bulan çatışmaları anlatmak için 1970’li yıllarda kullanılan medya klişesinden almıştır. Clash punk’ı kuru sloganlardan kurtarıp, içini doldurarak bambaşka bir boyuta çekmiştir. Punk hareketinin dönemin sosyal ve ekonomik bunalımına karşı gösterdiği öfkeyi ve faşizme karşı verdiği mücadeleyi en etkin ve bilinçli yapan gruplarından biri olan Clash; politik yanını hiçbir zaman gizlememiş, dar kalıplarda bir punk-rock grubu olmadan punk’ın özüne sadık kalarak reggae ve funk esintilerini müziklerine ilave ederek yazdıkları parçalarda özgürlükçü ve isyankar felsefelerini yansıtmışlardır. Ayrıca unutmadan Joe Strummer was born in Ankara..

Dead Kennedys - California Über Alles

Jello Biafra önderliğinde kurulan Dead Kennedys tartışmasız ABD punk sahnesinin en öncü figürüydü. California Valisi Jerry Brown'ın yeni çağ faşişmi üzerine yazdıkları California Uber Alles'in esin kaynağı olarak Orwell'in 1984 romanı, Bergman'ın Yılanın Yumurtası filmi ve Alman milli marşı seçilmiştir. Ne diyordu şarkıda "kendilerine lider arayan insanlar belkemiğimi ürpertiyor."

Sex Pistols - God Save The Queen

Şayet punk tarihi tek şarkıya düşürülecek olsa herşeyin özeti bu şarkı olurdu sanırım. Sözlerinden, klibine, piyasaya sürülme zamanına kadar tek kelimeyle punk. 1976 sonbaharında 'No Future' adıyla yazılan şarkının ilk demosu Ocak 1977'de yapılmış ve God Save The Queen adıyla kraliçenin tahta çıkışının 25.yıl kutlamalarının arifesinde , 'alternatif milli marş' olarak piyasaya çıkarılmıştır. Şarkı gördüğü tepkiler üzerine plak şirketi tarafından toplatılmış, grupla yapılan sözleşme de feshedilmiştir. Fakat Mayıs 1977'de kraliçenin gümüş yılı kutlamalarından bir ay önce tekrar piyasaya sürülen şarkı, BBC ve medyanın sansürüne rağmen listelerde birinci sıraya oturmuştu. 

The Undertones - Teenage Kicks

Teenage Kicks için listemizin en hüzünlü şarkısı diyebiliriz. Bir punk şarkısının ötesinde 60'lı yılların müziğine göz kırpan ergen düşleri. Beş Ramones fanı, Belfast Grup Yarışması'nı kazanıp ilk plaklarını yapmak için stüdyoya girdiler. Sonuçta dört şarkılık bir albüm yapıldı. Albüme adını veren şarkıyı John Peel radyo programında her gece çalarak sevgisini dile getirmiştir. Hatta usta radyocu bu şarkıyı ilk dinlediğinde göz yaşlarını tutamadığını söylemiştir. 

The Buzzcocks - Boredom

Punk camiasının en uzunlu oluşumlarından biri olan  The Buzzcocks'ın 'Spiral Scratch' adlı EP'leri 500 pound'a malolmuştu. Hatta paranın yarısını gitarist Pete Shelley'in babası karşılamıştı. Albüm 1977 yazında 16 bin satmıştı. 1979'da single olarak çıkan Boredom ise listelerde 31. sırada yer almıştı. 

BONUS: Ramones - Blitzkrieg Bop

Elbette punk beş şarkıya indirgenecek kadar sığ bir oluşum değil. Bu listeye The Damned, The Jam, The Saints, Richard Hell, Patti Smiths, Gang Of Four, X Ray Spex, The Adverts, Sham 69, The Only Ones, Blondie, Generation X, The Ruts, The Members, The Fall, Pere Ubu, Television, Black Falg, Suicide, Talking Heads, Joy Division, The Stranglers gibi onlarca grubu daha sokabiliriz diyerek Ramones ile veda edelim..

5 PAZARTESİ ŞARKISI

Bana böylesi garip duygular
Bilmem niye gelir, nereye gider?
Döndüm işte; acı, yüreğimden beynime sızar
Bu gün de ölmedim anne.

"Ahmet Erhan"

Aslında bu listeyi geçen hafta hazırlamıştım. Geçen pazar akşamı, Ankara'da evimde sakince sevdiğim şarkıları seçerken, tam The Undertones grubunun "Wednesday Week" şarkısına geldiğimde büyük bir gürültü. Sonrası malum tarifsiz acılar, yıkılan umutlar, yitirilen canlar. Ardından bir hafta geçmeden başka bir acı. İnanın elim artık klavyeye gitmiyor, içim içimi parçalıyor. Bize neler oluyor, neden bu hale geldik. Acı ama gerçek insanoğlu insanoğlunun cehennemi olmaya devam ediyor.

Bugün 5 şarkılık listemizin konusu seviyeli 80'ler. Yıl olarak 1980'de çıkmış benim için özel albümlerden seçtiğim kıymetli şarkılar. Mutlu Pazartesiler diyeceğim ama ne mümkün...

Merak etme, bu gün de ölmedim anne....

Joy Division - Heart and Soul

Joy Divion'ın Closer albümü 1980 tarihli. 1979 yılında çıkan ilk albüm Unknow Pleasures kadar kadar soğuk ve uçuruma bakan bir albüm olmasa da Ian Curtis'in can alıcı şarkı sözleri insanın içine çifte dikiş atıyor. Özellikle kapakta yer alan Bernard-Pierre Wolff'un İtalya'daki Staglieno Mezarlığı'nda çektiği mezar taşı talihsiz bir tesadüf olarak dikkat çekiyor. Curtis'in ölümünden önce kararlaştırılan bu kapak bir intihar notu gibi can yakıyor.

The Cure- A Forest

Birçok The Cure hayranına göre 1980 tarihli "Seventeen Seconds"albümü en iyi Cure albümüdür. Bu albüm grubun kasvetli, minimalist pop döneminin habercisidir. Özellikle bu albümde yer alan 'A Forest' mükemmel ve özgün bas riffleri ile modern bir klasik olarak müzik tarihindeki yerini aldı. 

The Jam - That's Entertainment

Öfkeli, aşık ve şehir ozanı müthiş müzisyen Paul Weller önderliğindeki The Jam grubunun bence en iyi albümü 1980 tarihli "Sound Affects" hazinesidir.  The Jam şarkı sözlerinde genelde sıradan İngilizlerin hayal kırıklıklarına odaklanmıştır. Albüm tüketim toplumuna sert bir bakış atan Pretty Green ile açılır ve şiir gibi akıp gider. 

The Undertones - Wednesday Week

Kuzey İrlanda'nın Derry kendinden çıkan The Undertones artık bir klasik haline gelmiş 'Teenage Kicks' şarkısı ile bilinse de asla tek şarkılık bir grup olmamıştır. Öyle ki BBC Radio 1'in kırk yıllık diskjokeyi 2004 yılında kaybettiğimiz John Peel, 2001 yılında "Teenage Kicks" şarkısının sözlerinin mezar taşına yazılmasını istemişti. Grubun 1980 tarihli "Hypnotised" albümünde yer alan "Wednesday Week" şarkısı gelmiş geçmiş en hüzünlü pop şarkılarından biri olarak dikkat çekiyor. Ve ne acıdır ki benim de artık hayatım boyunca unutamayacağım bir anı olarak...

Talking Heads - Crosseyed And Painless 

Talking Heads ve Brian Eno ortaklığının en son halkası, belki de en başarılı çalışması 1980 tarihli "Remain In Light" albümüdür. Grubun lideri David Byrne'ın muazzam yaratıcılığı ile Brain Eno arasında yaşanan ego savaşlarının en güzel meyvesi.

BONUS: Tom Waits - Jersey Girl

Tom Waits'in hep yuvam dediği Los Angeles varoluşlarında çıktığı bir gezintinin yansıması 1980 tarihli "Heartattack And Wine" albümü...

İyi ki doğdun John Peel

BBC Radio 1'in kırk yıllık diskjokeyi John Peel, 2004 yılında 65 yaşında Peru'da tatil yaparken kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Büyük usta birçok grup için sıradan bir radyo programcısı değil, bir ağabeydi. Hayranı olduğu grupları sonuna kadar destekler, bu tavrıyla bütün gruplara cesaret verirdi. John Peel, 1939 yılında bugün dünyaya gelmişti.

The Smiths - Peel Session 1983

Teenage Kicks

BBC Radio 1'in kırk yıllık diskjokeyi John Peel, 2004 yılında 65 yaşında Peru'da tatil yaparken kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Büyük usta birçok grup için sıradan bir radyo programcısı değil, bir ağabeydi. Hayranı olduğu grupları sonuna kadar destekler, bu tavrıyla bütün gruplara cesaret verirdi. Öyleki bu alemde John Peel Sessions serisi olmayan müzisyenlere kız bile vermiyorlardı.

2001 yılında John Peel, The Undertones grubunun "Teenage Kicks" şarkısının sözlerinin niye mezar taşına yazılmasını istediğini anlatmıştı.

Albümü bulmakta hiç zorlanmayacaksınız. Diğer tüm zamanlar favorilerimle birlikte (Stanley Wilson'dan "No More Ghettos In America", Quads'dan "There Must Be Thousands", Don French'den "Lonely Saturday Night") rafın en sağında duruyor. Bugün, albümün çıkışından 23 yıl sonra, Undertones'un "Teenage Kicks"i hala tüm diğer plakların değerlendirilmesinde en büyük kıstastır benim için. Yeni yayınlanan can sıkıcı müziklerin gitgide daha fazla öfkeye, ama diğer yandan da gitgide daha karaktersiz bir çorbaya dönüşmesinden umutsuzluğa kapıldığım her seferinde "Teenage Kicks"i dinlerim ve iyi bir plağın nasıl olması gerektiğini hatırlarım.

Kendi çocuklarımdan tutun da, etrafta rastgeldiğim insanlara kadar herkes bu plakta ne bulduğumu soruyor. Bunun yanıtını henüz net olarak verebilmiş değilim, ama söyleyebildiğim tek şey şu: Bu plağı daha iyi hale getirebilmek için ona ekleyebileceğiniz ya da ondan çıkarabileceğiniz hiçbir şey yoktur.

Ne de olsa beni her dinlediğimde hala gözyaşlarına boğan bir kayıttan bahsediyorum. Bu şarkıyı her çalışımdan sonra aralık vermeden bir başka şarkı koyarım ki kendimi toparlayıp proğrama devam edebileyim. Eşim Sheila, ölümümden sonra mezartaşımda ismimin yanında "Teenage Kicks" sözlerinin yazılmasını istediğimi biliyor: "Yeniyetmelik düşleri. Mağlup etmek öyle zor ki!"

Bir insan daha ne ister...

Undertones - Teenage Kicks

Do You Remember the First Time

Sheffield radyosunda pazartesi geceleri bir rock programı vardı. Sunucu, bir program başlangıcında şöyle dedi: 'Sayın dinleyiciler, hiç merak etmeyin, bu programda punk-rock denilen şeyi duymayacaksınız, çünkü o gerçek müzik değildir.' Ben de o an istasyonu değiştirdim, frekanslar arasında gezinirken BBC 1'e takıldım. Saat gecenin on buçuğuydu, John Peel programıydı. Galiba bir Elvis Costello şarkısı çalıyordu. O günden sonra iki-üç yıl ibadet eder gibi John Peel'ın programını dinledim. Benim müzikal zevkimi etkilediği gibi, bir grup kurmaya da yüreklendirdi.

"Jarvis Cocker, Pulp"

Pulp - Do You Remember the First Time

Yüzyılın en iyi 50 şarkısı

BBC Radio 1'in kırk yıllık diskjokeyi John Peel, 2004 yılında 65 yaşında Peru'da tatil yaparken kalp krizi sonucu hayatını kaybetmişti. Büyük usta birçok grup için sıradan bir radyo programcısı değil, bir ağabeydi. Hayranı olduğu grupları sonuna kadar destekler, bu tavrıyla bütün gruplara cesaret verirdi. Öyleki bu alemde John Peel Sessions serisi olmayan müzisyenlere kız bile vermiyorlardı. John Peel bir gelenek olarak, her senenin son günü en iyi 50 şarkıyı çalardı. Milenyuma girerken yapmış olduğu 50 şarkılık liste şu şekildeydi.

- Joy Division "Atmosphere"
- Undertones "Teenage Kicks"
- Joy Division "Love Will Tear Us Apart"
- Sex Pistols "Anarchy In The UK"
- The Clash "(White Man) In Hammersmith Palais"
- New Order "Blue Monday"
- The Smiths "How Soon Is Now"
- Nirvana "Smells Like Teen Spirit"
- The Smiths "There Is A Light That Never Goes Out"
- This Mortal Coil "Song To The Siren"
- Robert Wyatt "Shipbuilding"
- Pulp "Common People"
- Captain Beefheart & His Magic Band "Big Eyed Beans From Venus"
- Dead Kennedys "Holiday In Cambodia"
- Joy Division "New Dawn Fades"
- My Bloody Valentine "Soon"
- New Order "Ceremony"
- Only Ones "Another Girl, Another Planet"
- New Order "Temptation"
- Joy Division "She's Lost Control"
- Wedding Present "Brassneck"
- The Smiths "This Charming Man"
- Sugarcubes "Birthday"
- The Fall "How I Wrote Elastic Man"
- Wedding Present "My Favourite Dress"
- Delgados "Pull The Wires From the Wall"
- My Bloody Valentine "You Made Me Realise"
- Joy Division "Transmission"
- Sex Pistols "Pretty Vacant"
- Pixies "Debaser"
- Belle & Sebastian "Lazy Line Painter Jane"
- New Order "True Faith"
- The Clash "Complete Control"
- The Fall "Totally Wired"
- The Jam "Going Underground"
- Stereolab "French Disko"
- Jimi Hendrix Experience "All Along The Watchtower"
- The Fall "The Classical"
- Damned "New Rose"
- Tim Buckley "Song To The Siren"
- Beach Boys "God Only Knows"
- The Velvet Underground "Heroin"
- Nick Drake "Northern Sky"
- Bob Dylan "Visions Of Johanna"
- Beatles "Im The Walrus"
- Beach Boys "Good Vibrations"
- Sundays "Can't Be Sure"
- Culture "Lions"
- PJ Harvey "Sheela-na-gig"
- Pavement "Here"

Joy Division - Atmosphere

Undertones - Teenage Kicks

Joy Division - Love Will Tear Us Apart